Erythacus rubecula

Papachroge canta

Barbarós (e derivats), papachroge, rigal/rigau, semblan los noms occitans mai espandits.
Veire a la fin de la ficha la tièra de noms amb las referéncias.

Òrdre : Passeriformas
Familha : Mucicapidats (Ex Turdidats)

Angl. : Robin
Fr. : Rouge-Gorge Familier
It. : Pettirosso
Esp. : Petirrojo
Cat. : Pit-roig, Ropit

Etimologia :
Erythacus : del grèc érithakos (barbarós ; Aristòtel). Pline parla d’un erithacus, aucèl que se vei en ivèrn e que a la prima se càmbia en coa rossa.
Rubecula diminutiu del latin rubor (roge) e rubeo (èstre roge), de fach sa garganta es puslèu irange.
Familier per indicar qu’aquel aucèl cranhís pas l’òme.
La paraula rigau ven benlèu del celtic rig (roge) e del latin regaliolus (rei petit).

Es pas possible de s’enganar amb un autre aucèl. Lo còs redond, patas greulas, la garganta iranjada.
Son cant es un “tic” cort e regde, sovent a de reng. Un cant melodiós, variat, long e laguiós s’ausís sovent a l’auton.
De mièg setembre a mièg octòbre, venon los nisaires nordics. Lo pic de passatge de prima es en març-abriu. Lo papachrós es un migrator de nuèch.
Se ten dins las zònas mai o mens abosquidas, selvas de montanhas, planas, òrts e pargues urbans. Lo nis es pròche del sòl, dins de socas, entrelacs de racinas, traucs de parets. Se noirís d’insèctes, vèrmes, pichòtas granas.

Lo rigau es l’aucèl nacional del Reialme Unit
Provèrbi : Es coma lo rigau, cranhís ni lo freg ni lo caud. (Galtier).

Se cresiá dins lo temps (Pline) que lo rigau e la coa rossa èran un sol aucèl que cambiava de plumatge a la prima, d’autres pensavan que la coa rossa èra la feme del papachrós, dins la cançon pasmens es la petosa que se vol maridar amb lo papachrós “la petosa e lo rigau parlavan de se maridar, la finforleta…”.
La legènda provençala nos explica la color del pitre del rigau : lo rigau se sarrèt de la crotz del Crist e pres de pietat per el, li desrabèt de son bèc las espinas qu’èran ficadas dins son front. D’aquí rajèt lo sang, que mascarèt lo pitre del rigau. Dempuèi l’aucèl es de pitre roge, estigmat gloriós que ne fa un aucèl sacrat pels òmes.

Tièra de noms (veire la bibliografia aicí) :
La Barbo rousso (Gard : Crespon)
lo Barbarós (Haut Languedoc)
lo Barborous (Castres : Cousinié ; Tarn : Gary ; Provence : Galtier)
lo Barbo Rousso (Provence : Galtier)
lo Barbo Rousset (Provence : Galtier)
lo Paparous (Herault : M. de Serres ; Gard : Crespon ; Provence : Galtier),
lo Papa Rousset (Provence : Galtier)
lo Papa Rouge (Provence : Galtier)
Lo Papachrós (Max Roqueta)
lo Paparoutch (Toulouse : Lacroix)
lo Pitre Rouge (Provence : Galtier ; Isère : Charvet, Bouteille)
lo Còu Rous (Provence : Galtier)
lo Pit Rotje (Pyr. Orientales : Companyo)
lo Rigau, lo rigal (Languedoc : Mistral ; Provence : Galtier)
lo rigâou (Gard : Crespon)
lo Bouié (Gard : Mistral) : pichot aucèl que seguís los buòus.
lo Boué (Languedoc : Sauvages).
lo Roupit (Gironde : Docteur),
lo Roubal, lo Roubâou (Languedoc : Sauvages)
lo Jaunar (Auvergne : Bouteille)
lo Golitz (Béarn : Lespy) : del Latin «gulo golut», galavard.
lo Fabron (Haut Languedoc)
lo Richou (Gascogne)
Lo Gava Rouge, lo Gavàgi Roge (Marseille)
lo Moureau (Guyenne : Salerne)
la Lanchotte (Perigord : Salerne)
l’Arpif (Landes : De Metivier)

Joan Loís Segondy

E aicí, en cercant lo mot «rouge gorge» a esquèrra, trobaretz una autra tièra amb las localizacions.

Per veire l’article sul papachroge, clicatz aicí.

%d blogueurs aiment cette page :